Malo je mesta u Srbiji koja su tri puta u jednom veku morala da počinju iz početka. Krupanj je među njima. Ratovi su ga rušili, poplave, ali ga nijedna nesreća nije izbrisala. Od bojišta Prvog svetskog rata, preko stradanja u Drugom, do katastrofalnih poplava 2014. godine, ova varoš nosi teret teške istorije, ali i priču o ljudima koji su svaki put nalazili snagu da krenu dalje.
Na ušću tri reke u Lidkodru, u podnožju planine Jagodnje, nalazi se Krupanj – mesto koje je kroz istoriju više puta bilo na iskušenju. Njegovi stanovnici često kažu da je ovo grad koji je tri puta građen, a prvi veliki udar stigao je tokom Velikog rata.
“Ja mogu slobodno da kažem da je Krupanj simbol obnove nove, novog rađanja, baš zbog toga što je stradao. Znači bio je paljen, rušen, stanovnici su streljani, proterivani u okolna sela i tako dalje, ali Krupanj se uvek obnavljao“, navodi Dragan Grujić, hroničar Krupnja.
Tek što je zalečio rane sa Mačkovog kamena, Krupanj se ponovo našao u vihoru istorije. Drugi svetski rat doneo je nova stradanja, okupaciju i ljudske žrtve.
„Ako se setimo da je Krupanj uz Loznicu bio jedan od prvih oslobođenih gradova, a da je zbog toga 19. oktobra stigla kaznena ekspedicija koja je spalila i potpuno razorila Krupanj do temelja gde su ostala samo tri objekta jasno je da je Krupanj u 20. veku teško nastradao“, kaže Mladen Stefanović, istoričar i predsednik opštine. “
Sedam decenija kasnije, stigla je nova nesreća. U maju 2014. godine nabujale reke pretvorile su ulice u bujice, rušile kuće, mostove i puteve. Šteta je brojana u milionima evra, a slike potopljenog Krupnja obišle su svet.
“Mnogi su ostali bez kuća, mnogima je voda prodrla u kuće, ostali su bez nameštaja, nekima je čak i pomoćne objekte reka nosila kao da su slamka”, seća se Darko Marković iz Krupnja.
“Ako pogledamo 1914., 1941. i 2014. ta jedinica i četvorka se negde ponavljaju i možda ukazuju na neku simboliku što se tiče stradanja Krupnja kroz istoriju u dvadesetom i dvadesetprvom veku”, kaže Mladen Stefanović, istoričar i predsednik opštine.
Tri velika stradanja, tri nova početka. Od ratova do poplava, Krupanj je više puta dokazao da ga nesreće mogu srušiti, ali ne i slomiti. Zato je ova varoš danas simbol istrajnosti ljudi koji su, uprkos svemu, ostali i nastavili dalje.
