Groznica Zapadnog Nila je virusno oboljenje koje se prenosi ubodom zaraženog komarca. Glavni vektor (prenosilac) virusa je Culex pipiens, vrsta komarca koja je odomaćena i kod nas.
Sezona prenošenja ovog virusa u Srbiji uobičajeno traje od juna do novembra, i u tom periodu se i sprovodi pojačan nadzor nad ovim oboljenjem u našoj zemlji. U ovoj sezoni do sada su u našoj zemlji registrovana dva slučaja obolevanja od groznice Zapadnog Nila, a oboleli su muškarci stariji od 65 godina iz Beograda i sa teritorije Južnobanatskog okruga.
Dr Milunka Milinković, epidemiolog iz Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut”, ističe da infekcija kod ljudi najčešće prolazi asimptomatski ili sa blažim simptomima.
Većina osoba (80–90 odsto) inficiranih ovim virusom nema nikakve simptome ni znake bolesti. Kod manjeg procenta zaraženih osoba (10–20 odsto) simptomi podsećaju na oboljenje slično gripu, sa naglom pojavom povišene telesne temperature, glavoboljom, bolom u grlu, leđima, mišićima i zglobovima, umorom, blagim prolaznim osipom i limfadenopatijom (uvećanim limfnim žlezdama).
– Manje od jedan odsto ili jedna od 150 osoba koje se zaraze razvije težak oblik bolesti koji pogađa centralni nervni sistem, kada dolazi do razvoja encefalitisa (zapaljenja mozga) ili meningitisa (zapaljenja moždanih ovojnica), odnosno neuroinvazivnog oblika bolesti, koji zahteva hospitalizaciju. Simptomi neuroinvazivnog oblika bolesti uključuju glavobolju, ukočen vrat, stupor (tupost), dezorijentisanost, izmenjen mentalni status, komu, tremor, konvulzije, slabost mišića i paralizu – naglašava dr Milinković.
Svi stanovnici i posetioci područja u kojima je zabeležena aktivnost virusa izloženi su riziku od infekcije, posebno osobe koje rade ili se rekreativno bave aktivnostima na otvorenom. Osobe starije od 50 godina i oni sa hroničnim oboljenjima, koja uključuju maligne bolesti, dijabetes, visok krvni pritisak, oboljenja bubrega, pripadaju kategoriji pojedinaca kod kojih postoji povećani rizik od razvoja neuroinvazivnog oblika bolesti. Naša sagovornica kaže da oporavak od težeg oblika bolesti može trajati nekoliko nedelja ili meseci, dok u određenim slučajevima posledice mogu biti trajnog karaktera. Nakon preležane infekcije može doći do razvoja dugotrajnih posledica kao što su umor, gubitak pamćenja, teškoće prilikom hodanja, mišićna slabost i depresija.
– Ne postoji specifičan antivirusni lek za oboljenje izazvano virusom Zapadnog Nila. Lečenje je simptomatsko i suportivno. Pacijenti sa neuroinvazivnim oblikom bolesti zahtevaju lečenje u bolničkim uslovima – navodi dr Milinković.
Virus Zapadnog Nila cirkuliše u prirodi između komaraca i ptica, pri čemu komarci deluju kao prenosioci (vektori), a ptice su pojačavajući domaćini (amplifikatori) u kojima se virus umnožava. Sisari se mogu zaraziti ubodom zaraženog komarca, i smatraju se krajnjim domaćinima.
Virus se izuzetno retko prenosi sa čoveka na čoveka, ali je moguć putem transfuzije krvi, transplantacije organa, sa majke na dete tokom trudnoće, porođaja ili dojenja. Ne postoji specifična mera prevencije ovog oboljenja u vidu vakcinacije, pa je akcenat na primeni opštih mera prevencije u cilju smanjenja rizika od zaražavanja virusom Zapadnog Nila. – Preporučuje se primena mera lične zaštite od uboda komaraca. To je upotreba repelenata na otkrivenim delovima tela prilikom boravka na otvorenom, kao i nošenje odeće koja pokriva ruke i noge (dugi rukavi, duge nogavice). Preporučljivo je da odeća bude komotna, jer komarci mogu da ubodu kroz pripijenu odeću. Treba izbegavati boravak na otvorenom u vreme perioda najintenzivnije aktivnosti komaraca – u sumrak i u zoru.
Važna je upotreba zaštitne mreže protiv komaraca na prozorima i oko kreveta, kao i redukcija broja komaraca u zatvorenom prostoru i izbegavanje područja sa velikim brojem insekata i komaraca, kao što su šume i močvare. Bitno je i smanjenje broja komaraca na otvorenom gde se radi, igra ili boravi, što se postiže isušivanjem izvora stajaće vode. Na taj način smanjuje se broj mesta na koje komarci mogu da polože svoja jaja. Najmanje jednom nedeljno treba isprazniti vodu iz saksija za cveće, posuda za hranu i vodu za kućne ljubimce, kanti, buradi i limenki. Treba ukloniti odbačene gume i druge predmete koji mogu da prikupljaju vodu.
Po mogućstvu treba boraviti u klimatizovanim prostorima, jer je broj insekata u takvim uslovima značajno smanjen. U slučaju putovanja u inostranstvo, pogotovo ako se radi o tropskom i suptropskom području, obavezno se treba pridržavati svih mera prevencije. U slučaju pojave bilo kakvih simptoma koji su kompatibilni sa neuroinvazivnim oblikom bolesti, potrebno je da se odmah javite izabranom lekaru – savetuje dr Milinković.
Slučajevi obolevanja od ovog virusa registruju se svake godine, a godišnji broj kao i teritorijalna rasprostranjenost prijavljenih slučajeva može značajno da varira. Tokom prethodne godine kod nas je registrovano 69 slučajeva obolevanja od groznice Zapadnog Nila, sa dominantnim obolevanjem osoba muškog pola. Približno dve trećine obolelih je bilo starije od 50 godina, a među njima njih 85 odsto sa komorbiditetima. U uzrastu starijih od 70 godina, kod najvećeg broja slučajeva u istoriji bolesti je registrovano prisustvo drugih oboljenja.
