U šokantnom preokretu koji bi mogao srušiti globalne napore za spas klime, novo istraživanje Univerziteta u Lesteru otkrilo je da su afričke šume prestale da apsorbuju ugljenik.
Na današnji dan koji je posvećen planeti Zemlji podsećamo se činjenice koja je važna za čitavo čovečanstvo. Umesto da čiste atmosferu, afričke šume su nakon 2010. godine postale neto emiteri, ispuštajući više štetnih gasova nego što mogu da ih uskladište.
Ovaj „poziv na buđenje“ stiže neposredno nakon COP30 samita u Brazilu, potvrđujući da krčenje tropskih regiona vodi svet ka klimatskoj tački bez povratka.
Gubitak jednak težini 106 miliona automobila svake godine
Koristeći napredne satelitske podatke i veštačku inteligenciju, naučnici su mapirali deceniju propadanja afričkih šuma. Podaci su neumoljivi:
- Preokret: Između 2007. i 2010. godine šume su još uvek bile „ponori“ (apsorberi) ugljenika.
- Katastrofa: Od 2010. do 2017. godine Afrika je svake godine gubila oko 106 milijardi kilograma šumske biomase.
- Epicentri uništenja: Najveći gubici zabeleženi su u Demokratskoj Republici Kongo, na Madagaskaru i u delovima Zapadne Afrike.
„Poziv na buđenje“ za svetske lidere
Profesor Hajko Balcter, direktor Instituta za budućnost okoline, naglašava da ovaj trend direktno ugrožava Pariški sporazum.
„Ako afričke šume više ne apsorbuju ugljenik, ostatak sveta će morati još drastičnije smanjiti emisije kako bi izbegao katastrofalne klimatske promene. Zaštita ovih šuma sada je hitnija nego ikada“, upozorava Balcter.
Može li se proces preokrenuti?
Iako su podaci alarmantni, naučnici vide tračak nade u programima poput AFR100, koji ima za cilj obnovu 100 miliona hektara pejzaža do 2030. godine. Ključ je u:
- Strožem upravljanju šumama i borbi protiv ilegalne seče.
- Finansiranju: Inicijativa „Tropske šume zauvek“ traži milijarde funti za zemlje koje sačuvaju svoje prašume.
- Pravovremenim podacima: Satelitska merenja sada omogućavaju otkrivanje seče na lokalnom nivou u realnom vremenu.
Šta ovo znači za budućnost?
Pretvaranje afričkih šuma u izvor ugljenika znači da prirodni mehanizmi samoodbrane planete otkazuju. Dok se u svakoj državi odvijaju posebna dešavanja, tiha katastrofa u afričkim prašumama mogla bi biti onaj faktor koji će odrediti sudbinu čovečanstva brže od bilo kog političkog sukoba.
