Vrlo vredan nalaz, deo nadgrobnog spomenika posvećenog Stefanu Kuvetu, sinu Vuka Kuveta, velikaša iz doba Despota Stefana Lazarevića pronađen je nedavno u turskom hamamu koji se nalazi u okviru Golubačke tvrđave. Nalaz mermera sa uklesanim natpisom otkriven je prilikom nedavne restauracije ovog prostora. Otkriveno obeležje posvećeno Stefanu Kuvetu predstavili su konferenciji za medije u Golubačkoj tvrđavi Marina Bunardžić, iz Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture i Matija Maksimović ispred preduzeća „Tvrđava Golubački grad”.
„Reč je o oštećenom nadgrobnom obeležju sa tekstom uklesanim u šest redova, sledeće sadržine: a se pokoište raba božieg stefana kuveta sina velikog čeonika despotova vuka kuveta (savremena transkripcija). Iznad teksta je uklesan krst proširenih krajeva i skraćenica natpisa: Isus Hristos nika. Krst i neka slova nadgrobnog natpisa su istrveni (izlizani), sam spomenik je prelomljen tako da poslednji red natpisa nije potpuno očuvan. Sadašnje dimenzije nadgrobnika su: oko 42 centimetra dužine i 38 širine“, objasnila je Marina Bunardžić.
Grobno obeležje Stefana Kuveta pronađeno je kao deo popločanja najstarijeg kamenog poda u šadrvanu turskog hamama. Ovaj hamam je arheološki istražen još 2014. godine, u okviru Projekta revitalizacije Golubačke tvrđave. Njegova konzervacija, rekonstrukcija i prezentacija počele su prošle godine i završene ove. Sve je to urađeno zahvaljujući sredstvima koja je izdvojilo Ministarstvo turizma.
„Prilikom završnih radova na istraživanju šadrvana odlučeno je da se kamene ploče zamene zbog njihovog veoma lošeg stanja, koje je nastalo, pre svega, usled vekovne izloženosti različitim vremenskim uslovima. Samo nekoliko originalnih ploča je zadržano. Kada je demontiran kameni pod, podignute su i dve prelomljene mermerne ploče. Na manjoj, uklopljenoj južno na ulazu u šadrvan, okrenutoj naopako, bio je sačuvan ćirilični natpis izveden duboko uklesanim lako čitljivim pismenima“, navodi Marina Bunardžić.
Vreme podizanja hamama, kako kaže, moglo je biti od jeseni 1458. godine do najkasnije 1463. godine, to jest od trenutka kada je Mehmed Paša Anđelović osvojio Tvrđavu, pa do njegove prekomande u Bosnu, što je poznato iz istorijskih izvora. To je i vreme kada je deo nadgrobnika Stefana Kuveta uklopljen u prvobitni pod šadrvana.
„Iz natpisa saznajemo da je Stefan bio sin velikog čelnika Vuka Kuveta. Ime Vuka Kuveta se javlja u istorijskim izvorima i to kao dostojanstvenik čija karijera je započela u vreme kneza Lazara Hrebeljanovića, a vrhunac je dostigla u doba despota Stefana Lazarevića, kada je tokom 1403. i u prvoj polovini 1404. godine bio na položaju velikog čelnika. Zna se da je despot Stefan Lazarević, od ugarskog kralja Žigmunda, između ostalih gradova dobio na upravu i Golubac, koji je obnovio i proširio. Ali, do sada nije bilo poznato da se i porodica despotovog velikog čelnika Vuka Kuveta može povezati sa Golubačkom tvrđavom. Nadgrobni spomenik njegovom sinu, iako nije pronađen u primarnom položaju na Stefanovom grobu, ukazuje na povezanost Kuveta sa ovim delom Podunavlja“, naglašava naša sagovornica.
U okviru kompleksa srednjovekovne i osmanske tvrđave i podgrađa nalaze se dve lokacije na kojima se sahranjivalo. Groblja su bila malo uvučena u visoku levu obalu Dunava, južno od savremenog magistralnog puta i sada su urasla u gustu šumu.
Revizijom odluke o zaštiti tvrđave Golubac, spomenika kulture od izuzetnog značaja, koja je u postupku izrade u Republičkom zavodu, obuhvaćena su i njena groblja kao deo zaštićene okoline. Plan tvrđave Golubački grad i Republičkog zavoda je da se ona očiste i snime, tehnički i foto dokumentuju, kako bi se zaštitila od propadanja i pripremila za buduća istraživanja.
„Na jednom od njih bio je i prvi grob Stefana Kuveta, koji je očigledno stradao u Golupcu. Ne zna se kako, ali skoro je sigurno da nije u borbi jer bi to pisalo na spomeniku. Ne zna se ni kada, jer to ne piše, međutim, možemo osnovano pretpostaviti da je to bilo u vreme kada je njegov otac imao titulu velikog čelnika, kako i stoje u natpisu. U srednjovekovnom periodu natpisi na nadgrobnim spomenicima nisu česti, ali je nadgrobnik Stefana Kuveta izazvao dodatnu pozornost istraživača iz još jednog razloga. U osmoj deceniji 20. veka u naosu Male crkve, u kompleksu Mitropolije u Gornjačkoj klisuri pronađena su četiri nadgrobna obeležja sa natpisima. Među njima se izdvaja nadgrobni kamen ispod koga su, na osnovu natpisa, sahranjeni Stefan Kuvet, Vuk Uglješić i Stefan Uglješić“, kaže Marina Bunardžić.
U natpisu u Maloj crkvi stoji da je Stefan sin velikog čelnika Vuka Kuveta, ali se navodi da je godina kada se upokojio najverovatnije bila 1403. Zašto su i kada Stefanovi zemni ostaci preneseni u hram i kakve su veze velikaša Kuveta, Uglješića, Desislalića i ostalih ličnosti sahranjenih u ovom hramu, tek će se istraživati.
„Golubački natpis u mermeru o Stefanu Kuvetu je važan nalaz. On otvara još jedno poglavlje o istorijskim ličnostima vezanim za Golubac, uz već dobro poznate Žigmunda Luksemburškog, Nikolu Banfija, Stefana Lazarevića, Zavišu Crnog, vojvodu Jeremiju, Mehmed Pašu Anđelovića… Tu su sada i Stefana Kuvet i njegov otac Vuk“, ističe na kraju Marina Bunardžić.
Kuvet, reč koja označava snagu i moć
Reč kuvet vezuje za turcizam i znači: silni, snaga, jačina, moć. To odgovara tituli Vuka Kuveta, oca Stefana Kuveta, čiji je deo nadgrobnog obeležja pronađen.
„Bitno je da se sačuva i istraži groblje kod Golubačke tvrđave. Takođe, bilo bi dobro da se nadgrobnici uglednika iz Male crkve otkopaju, očiste, konzerviraju i prezentuju jer su važna svedočanstva prošlosti istočne Srbije i šireg Podunavlja“, navodi Marina Bunardžić.
